سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه
73
سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى )
كه از پله به بالا مىروند ، تعبيه كردهاند و اين عمارت را دستى پر كردهاند . بدان جهت دولمه باغچهسى مىگويند . باغچهء بزرگى دارد و در وسط آن حوض است . كوه مصنوعى در ميان حوض ساختهاند كه آب از اطراف آن به حوض جارى مىشود . اطاقهاى تحتانى و فوقانىِ طويل و عريض در آنجا بنا نهادهاند كه همه مزين است و اثاثهء سلطنت از هر مقوله در آنجا موجود است . آينههاى بزرگ و قالىهاى خوب و تصويرات مرغوب و چهلچراغهاى ظريف بزرگ و گلدانهاى بزرگ و كوچك در اطاقها گذاشتهاند و مرغهاى مختلفهء غريبه و عجيبه مانند آن كه زنده باشند ، در طاغچهها ، پشت آينهها را واداشتهاند و اين عمارت در آخر محلهء قلاته در بشيكتاش واقع است و محلات متصلهء به آنجا محله فندقلى است . عمارت بيگلربيگى در آناطولى واقع است و به طرز عمارات فرنگى و ايرانى و عثمانى ساخته شده است . باغچهء بزرگى در برابر عمارت دارد . شيرهاى مجسمه در آنجا نهادهاند و در صنعت آنها ، نهايت تصنع به كار بردهاند . باغچههاى ديگر هم دارد كه طبقه به طبقه است و بر يكديگر مشرف هستند و راه آنها را عريض ساختهاند كه با درشكه هم مىتوان رفت و در مراتب باغچه ، دستاندازهاى خوب گذاردهاند كه از چدن است و در دستاندازها ، در بعضى جاها ، اسباب چراغ گاز نهادهاند و ديوار هر مرتبه را از درخت عشقه كاشتهاند كه به ديوار متصل شده ، تمام ديوارها سبز و خرم به نظر مىآمد و در فضاى باغ ، به طرز فرنگى ، باغچهبندىها نمودهاند كه بسيار باصفا بود . در طبقات بالا باغوحش بود كه پلنگ و شير در ميان اطاقها بستهاند و اطراف آن ديوار آهنين مشبك تعبيه كردهاند و طوطىهاى مختلفةالالوان و انواع وحوش و طيور در آن باغ است كه خيلى ممتازند و ازارِه و ديوار و پلههاى عمارت را از سنگ مرمر ساختهاند و تالار وسيع در اين عمارت است كه اغلب سقفهاى آن را از چوب و تخته ساختهاند . اطاقى كه تماماً از چوب منبتكارى نمودهاند ، نهايت امتياز را دارد و نقاشى خوب كردهاند . تمام اسباب زينت و اثاثهء سلطنت در اطاقها موجود و حاضر است . فرش اطاق از حصيرهاى بسيار ممتاز است . در وقت سكونت ، كنارهء فرش فرنگى بر روى آنها مىكشند . و در زير تالار بزرگ ، حوضخانهء مرمر معتبرى ساختهاند كه از اشكال مجسمه ، آب به ميان حوض مىريزد و بسيار خوش هوا است و حوض آن يكپارچه است و ستونهاى مرمر خوبى دارد